GIÁO DỤC SỨC KHỎE SUỐT ĐỜI LÀ GÌ?
Có những điều chúng ta học một lần có thể nhớ rất lâu. Nhưng với sức khỏe, mọi thứ luôn thay đổi.
Cơ thể thay đổi theo tuổi tác. Công việc, môi trường sống, các mối quan hệ và trạng thái tinh thần cũng thay đổi theo từng giai đoạn. Điều phù hợp ở tuổi 20 chưa chắc còn phù hợp ở tuổi 40 hay 60.
Vì vậy, giáo dục sức khỏe không nên chỉ diễn ra trong trường học, một khóa học hay một giai đoạn nhất định của cuộc đời.
Đó là quá trình học hỏi và cập nhật liên tục, giúp mỗi người hiểu hơn về sức khỏe, biết sử dụng kiến thức phù hợp với hoàn cảnh và chủ động hơn trong việc chăm sóc Thân – Tâm – Trí.
WHO cũng cho rằng health literacy – hiểu biết và năng lực về sức khỏe – được hình thành qua các hoạt động hằng ngày, tương tác xã hội và khả năng tiếp cận, hiểu, đánh giá và sử dụng thông tin để duy trì sức khỏe và hạnh phúc.
Đọc thêm: VÌ SAO GIÁO DỤC SỨC KHỎE LÀ NỀN TẢNG CỦA XÃ HỘI HIỆN ĐẠI?
1. KHÔNG PHẢI HỌC Y KHOA SUỐT ĐỜI
Giáo dục sức khỏe suốt đời không nhằm biến mỗi người thành chuyên gia y tế.
Mục tiêu gần gũi hơn là giúp mỗi người có đủ kiến thức và năng lực để chủ động hơn với sức khỏe của chính mình.
Đó có thể là biết tìm kiếm nguồn thông tin đáng tin cậy, hiểu những nguyên tắc cơ bản về ăn uống, vận động và nghỉ ngơi, biết quan sát những thay đổi của cơ thể và trạng thái tinh thần, đồng thời hiểu khi nào cần tìm đến chuyên gia y tế.
WHO định nghĩa sức khỏe là trạng thái khỏe mạnh toàn diện về thể chất, tinh thần và xã hội, chứ không chỉ là không có bệnh tật.
Vì thế, giáo dục sức khỏe cũng cần toàn diện:
- Thân: hiểu cơ thể và biết cách chăm sóc phù hợp.
- Tâm: nhận diện cảm xúc, áp lực và biết cách cân bằng.
- Trí: biết đặt câu hỏi, đánh giá thông tin và đưa ra lựa chọn có cơ sở.
Nói cách khác, giáo dục sức khỏe suốt đời là học đủ để hiểu mình, hiểu sức khỏe và biết cách đưa kiến thức vào cuộc sống.
2. VÌ SAO CẦN HỌC VỀ SỨC KHỎE TRONG SUỐT CUỘC ĐỜI?
Sức khỏe không phải một trạng thái cố định.
Ở mỗi giai đoạn, nhu cầu chăm sóc cũng khác nhau. Trẻ nhỏ cần hình thành những nền tảng về ăn uống, vận động, vệ sinh, giấc ngủ và cảm xúc. Người trưởng thành đối mặt với công việc, áp lực, các mối quan hệ và trách nhiệm gia đình. Khi lớn tuổi, việc duy trì vận động, sức khỏe tinh thần và kết nối xã hội lại trở nên quan trọng theo những cách khác.
Vì vậy, không có một “giáo trình sức khỏe” duy nhất phù hợp cho tất cả mọi người và cho cả cuộc đời.
Giáo dục sức khỏe suốt đời chính là khả năng tiếp tục học khi nhu cầu và hoàn cảnh thay đổi.
Điều quan trọng không phải là liên tục học những kiến thức phức tạp, mà là biết mình cần tìm hiểu điều gì, tìm ở đâu và áp dụng như thế nào khi một vấn đề mới xuất hiện.
3. HỌC VỀ SỨC KHỎE KHÔNG CHỈ Ở TRƯỜNG HỌC
Giáo dục sức khỏe có thể bắt đầu từ gia đình, tiếp tục ở nhà trường và được mở rộng qua cộng đồng, môi trường sống, trải nghiệm cá nhân và các nền tảng số.
Một đứa trẻ học những thói quen đầu tiên từ gia đình. Một học sinh tiếp tục học qua nhà trường và môi trường xã hội. Một người trưởng thành có thể học từ trải nghiệm, cộng đồng và những nguồn thông tin đáng tin cậy.
WHO cũng nhấn mạnh vai trò của môi trường giáo dục trong việc hình thành kiến thức, kỹ năng, thái độ và hành vi liên quan đến sức khỏe, đồng thời khuyến khích năng lực học tập suốt đời.
Vì vậy, gia đình, nhà trường, cộng đồng và môi trường số đều có thể trở thành không gian học tập về sức khỏe.
Điều quan trọng là thông tin phải dễ hiểu, có cơ sở và có khả năng sử dụng trong đời sống.
4. TỪ “ĐƯỢC DẠY” ĐẾN “TỰ HỌC VỀ SỨC KHỎE”
Một dấu hiệu quan trọng của giáo dục sức khỏe suốt đời là khả năng tự tìm hiểu và học hỏi, thay vì chỉ chờ được cung cấp kiến thức.
Mỗi người dần hình thành khả năng tự đặt câu hỏi:
- Tôi đang cần biết điều gì?
- Thông tin này đến từ đâu?
- Có phù hợp với hoàn cảnh của tôi không?
- Tôi có thể áp dụng điều gì?
- Khi nào tôi cần tìm đến chuyên gia y tế?
WHO cho rằng kiến thức sức khỏe không chỉ là khả năng tiếp nhận thông tin, mà còn bao gồm khả năng tiếp cận, hiểu, đánh giá và sử dụng thông tin để đưa ra quyết định về sức khỏe.
Từ góc độ này, tinh thần “bác sĩ tự thân” của OM’E không có nghĩa là tự chẩn đoán hay tự xử lý mọi vấn đề, mà là chủ động học hỏi, biết quan sát bản thân, biết lựa chọn thông tin và biết tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết.
Khi đó, người học trở thành người chủ động trong hành trình chăm sóc sức khỏe của chính mình.
Đọc thêm: Tự Học Sức Khỏe: Học Một Mình Hay Học Có Định Hướng Hiệu Quả Hơn?
5. MỘT HÀNH TRÌNH CÓ THỂ BẮT ĐẦU TỪ HÔM NAY
Học tập suốt đời không có nghĩa là ngày nào cũng phải học một kiến thức mới.
Đôi khi, đó chỉ là kiểm tra nguồn trước khi tin một thông tin về sức khỏe, tìm hiểu một vấn đề mình chưa hiểu, nhìn lại một thói quen hoặc đặt một câu hỏi đúng thay vì vội vàng làm theo lời khuyên trên mạng.
Mỗi lần như vậy, chúng ta đang xây dựng thêm năng lực chăm sóc sức khỏe của chính mình.
Và bởi sức khỏe gắn với Thân – Tâm – Trí, hành trình ấy không chỉ là chăm sóc cơ thể, mà còn là học cách lắng nghe cơ thể, hiểu trạng thái tinh thần, đưa ra lựa chọn phù hợp và xây dựng môi trường sống lành mạnh.
Giáo dục sức khỏe suốt đời vì vậy không phải một chương trình có điểm kết thúc.
Đó là một năng lực được bồi đắp qua từng giai đoạn của cuộc sống.
Không học để biết thật nhiều, mà học để hiểu, lựa chọn và chăm sóc sức khỏe của mình tốt hơn qua từng chặng đường.
Trung Tâm Đào Tạo & Chăm Sóc Sức Khỏe OM’E Việt Nam
Địa chỉ: Số 116 Trần Vỹ, Phường Phú Diễn, Thành phố Hà Nội
Hotline: 0966.000.643
Email: [email protected]
Website: https://ome.edu.vn/
