Sự Bùng Nổ Thông Tin Sức Khỏe Trên Mạng: Tiện Lợi Hay Tiềm Ẩn Rủi Ro?

Chưa bao giờ thông tin sức khỏe dễ tiếp cận như hiện nay. Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, bạn đã có hàng nghìn bài viết, video, nghiên cứu và lời khuyên về sức khỏe. Sự tiện lợi này mang lại nhiều lợi ích rõ rệt, nhưng cũng ẩn chứa không ít rủi ro nếu không biết cách chọn lọc. Hãy cùng OM’E tìm hiểu chi tiết hơn trong phần tiếp theo!

4 cách tiếp nhận thông tin sức khỏe phổ biến nhất

Internet

Internet là kênh cung cấp thông tin sức khỏe lớn nhất và dễ tiếp cận nhất. Với một thiết bị điện tử kết nối Internet, người dùng có thể tìm kiếm mọi thông tin trên các trình duyệt như Google, Safari, Cốc Cốc,… Đối với Internet, bạn có thể tìm thấy các trang web y tế uy tín (PubMed, WHO, Bộ Y tế), nhưng cũng sẽ bắt gặp không ít các thông tin sai lệch. Không ít bài viết được xây dựng chủ yếu để quảng bá sản phẩm hoặc tối ưu lưu lượng truy cập thay vì cung cấp kiến thức khoa học. Điều này khiến nhiều người tự ngộ nhận mình mắc bệnh, lo lắng thái quá hoặc trì hoãn đến cơ sở y tế.

Mạng xã hội

Facebook, TikTok, YouTube là những mạng xã hội phổ biến để tìm kiếm và chia sẻ thông tin về sức khỏe. Bạn có thể tiếp cận thông tin thông qua những bài viết dài kèm theo hình ảnh minh họa hoặc video trực quan, sinh động. Các nguồn lan tỏa tri thức có thể đến từ Fanpage của Bộ Y Tế, các bệnh viện, các bác sĩ và chuyên gia trong ngành, OM’E cũng đang sử dụng KOL/KOC làm đại sứ truyền thông, diễn đạt như vậy tạo định kiến xấu về cụm từ “KOL/KOC” thì không phù hợp. Điều chỉnh lại.

Thuật toán của mạng xã hội thường ưu tiên nội dung thu hút tương tác hơn là nội dung có độ chính xác cao. Vì vậy, những thông tin giật gân, “mẹo chữa bệnh”, phương pháp giảm cân thần kinh hay lời khuyên từ các “chuyên gia tự phong” có thể lan truyền rất nhanh dù chưa được kiểm chứng.

Trí tuệ nhân tạo (AI)

Trí tuệ nhân tạo đã tác động lên mọi mặt của đời sống và thông tin sức khỏe cũng không ngoại lệ. Theo báo cáo e-Conomy, người Việt dẫn đầu Đông Nam Á trong việc sử dụng AI khi có 81% tương tác với AI hàng ngày và 96% sẵn sàng chia sẻ dữ liệu cá nhân. Theo AI Diffusion Report 2025 của Viện Kinh tế AI thuộc Microsoft (AIEI), Việt Nam đứng thứ 38 trên toàn cầu về tỷ lệ người sử dụng AI, cao hơn mức trung bình thế giới 7,2%. Ngoài ra, nhóm dùng AI phổ biến là GenZ và người dân trong độ tuổi lao động.

Hiện nay, Chat GPT là tác nhân AI phổ biến nhất, chiếm từ 66% – 81% người dùng, tiếp theo là Google Gemini, chiếm khoảng 50% người dùng. Nhiều người dùng AI vì khả năng tổng hợp, hệ thống và cung cấp thông tin nhanh chóng.

Giáo dục sức khỏe

Bên cạnh việc tìm kiếm thông tin tự thân trên nền tảng số, người Việt cũng chủ động tiếp cận các hình thức giáo dục sức khỏe trực tiếp và trực tuyến. Không ít người tham gia các buổi tọa đàm, hội thảo trực tuyến hay đăng ký các khóa học liên quan đến chăm sóc sức khỏe. Trong đó, các lĩnh vực phổ biến là y học cổ truyền, bấm huyệt, dưỡng sinh, dinh dưỡng, tâm lý và sơ cấp cứu.

Điều này phản ánh nhận thức về sức khỏe của người Việt. Theo một nghiên cứu của Bộ Y tế, Việt Nam đứng thứ 4/10 về mức độ quan tâm đến tự chăm sóc sức khỏe, chỉ sau các quốc gia đang phát triển là Singapore, Australia, Đức và đứng ở vị trí cao hơn so với Ấn Độ, Colombia, Mexico, Indonesia, Kenya, UAE.

Đoc thêm: NGƯỜI VIỆT THIẾU KIẾN THỨC SỨC KHỎE GIỮA THỜI BÙNG NỔ THÔNG TIN

Mặt trái của sự bùng nổ thông tin sức khỏe trên nền tảng số

Tốc độ lan truyền “chóng mặt” của các thông tin sai lệch

Quy mô, tốc độ và tác động của các thông tin sai lệch sức khỏe đang bùng nổ mạnh mẽ nhờ Internet. Năm 2025, Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ tuyên bố thông tin sai lệch sức khỏe là một trong những mối đe dọa cấp bách nhất đối với sức khỏe cộng đồng. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) gọi đây là một “đại dịch thông tin”, khi sự dư thừa thông tin, cả chính xác và không chính xác, khiến mọi người khó tìm được hướng dẫn đúng và hữu ích.

Chăm sóc sức khỏe sai cách

Hậu quả mà những thông tin sức khỏe sai lệch để lại là vô cùng nghiêm trọng. Đầu tiên, thông tin giả làm xói mòn niềm tin vào bác sĩ hay hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại. Mặt khác, những thông tin này làm cho người bệnh trì hoãn hoặc né tránh việc chăm sóc y tế cũng như từ chối các dịch vụ phòng ngừa. Điều này làm cho tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng, tăng độ khó cho quá trình chữa trị đồng thời để lại biến chứng lâu dài.

Chẳng hạn khi bị chó/mèo cắn, thay vì rửa vết thương và đến ngay cơ sở y tế để tiêm phòng, nhiều người chữa mẹo bằng cách lấy nọc độc, dùng các loại lá để đắp lên vết cắn. Trong khi đó, bệnh dại có tỷ lệ tử vong gần như là 100% sau khi phát bệnh. Điều này để lại hệ lụy không nhỏ đối với sức khỏe của mỗi người. Hay như nhiều người tin rằng uống bia có thể loại bỏ sỏi thận, trong khi thực tế lạm dụng bia khiến thận làm việc quá tải đồng thời gây tổn thương đến gan.

Đọc thêm: Hiểu Sai Về Chăm Sóc Sức Khỏe Có Thể Khiến Bạn “Trả Giá Đắt”

Hội chứng “Cyberchondria” – Lo âu vì liên tục tra cứu sức khỏe

Theo Psychology Today, việc lạm dụng Internet để tìm kiếm các thông tin về sức khỏe là một dấu hiệu của Cyberchondria – ảo tưởng sức khỏe. Cyberchondria được dùng để nói về nỗi lo âu sức khỏe khi một người liên tục sử dụng các công cụ tìm kiếm để tra cứu các triệu chứng hay các thông tin y khoa. Điều này dẫn đến việc tự chẩn đoán và tự chữa bệnh theo lời khuyên vô căn cứ thay vì trực tiếp đi thăm khám.

Không những thế, thông tin sức khỏe trên Internet thường có xu hướng phóng đại tình trạng thực tế. Do cạnh tranh về lượng truy cập, một số nội dung trên Internet thường sử dụng tiêu đề gây sốc hoặc tập trung vào các loại bệnh lý nghiêm trọng. Khi tìm kiếm triệu chứng, người dùng có thể được “điều hướng” đến những bệnh lý đáng lo ngại, dù đó chỉ là triệu chứng của một vấn đề sức khỏe thông thường.

Điều này làm tăng nguy cơ dự đoán sai và tạo ra tâm lý lo âu không cần thiết. Chẳng hạn khi bạn tìm hiểu về triệu chứng đau họng, các trang thông tin có thể điều hướng bạn đến ung thư vòm họng.

Làm sao để tiếp cận thông tin sức khỏe an toàn?

Ưu tiên nguồn có kiểm chứng khoa học

Nghiên cứu tại Nhật Bản, Mỹ và Ấn Độ cho thấy những người có mức độ hiểu biết số về sức khỏe cao hơn có xu hướng tìm đến các nguồn đáng tin cậy như website của cơ quan y tế công lập thay vì các trang không rõ nguồn gốc. Vì vậy, khi tra cứu thông tin sức khỏe, nên ưu tiên các trang thuộc WHO, Bộ Y tế, bệnh viện lớn hoặc tạp chí y khoa được bình duyệt như PubMed, JMIR thay vì các diễn đàn hay hội nhóm mạng xã hội.

Kiểm tra thời gian đăng và tính cập nhật

Kiến thức y khoa được cập nhật liên tục theo các nghiên cứu mới, vì vậy một bài viết cũ có thể chứa thông tin đã lỗi thời, không còn chính xác. Do đó, người đọc nên chủ động kiểm tra ngày đăng bài và ưu tiên các nguồn cập nhật trong 1-2 năm gần nhất, đặc biệt với các chủ đề thay đổi nhanh như phác đồ điều trị hay khuyến cáo dinh dưỡng.

Đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn

Thay vì tin tưởng vào thông tin từ một nguồn duy nhất, bạn nên nghiên cứu và đối chiếu với các tài liệu đáng tin cậy trên Internet cũng như sách vở. Khi nhiều nguồn uy tín cùng đồng thuận về một thông tin, độ tin cậy của thông tin đó sẽ cao hơn đáng kể so với khi chỉ dựa vào một nguồn đơn lẻ.

Cảnh giác với nội dung trên mạng xã hội

Mạng xã hội là nơi thông tin sai lệch lan truyền nhanh, kể cả khi người chia sẻ là bác sĩ hay chuyên gia có sức ảnh hưởng. Trên thực tế, không ít chuyên gia để yếu tố thương mại xen lẫn và chi phối thông tin họ cung cấp. Vì vậy, người đọc nên đặt câu hỏi về động cơ đằng sau nội dung được chia sẻ, liệu nội dung đang được chia sẻ có yếu tố quảng cáo hay liên quan đến lợi ích kinh tế hay không.

Dùng AI như một công cụ tra cứu sơ bộ

AI tạo sinh mang lại nhiều tiện ích trong việc tra cứu sức khỏe ban đầu, nhưng các chuyên gia cảnh báo việc tích hợp AI vào lĩnh vực y tế cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng quá tải thông tin và nguy cơ tiếp xúc với nội dung sai lệch do chính AI tạo ra. Vì AI thường thiếu ngữ cảnh bệnh sử cá nhân và đôi khi đưa ra thông tin không chính xác, nó chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ tra cứu sơ bộ hoặc giải thích thuật ngữ y khoa, chứ không thể thay thế việc thăm khám và chẩn đoán trực tiếp từ bác sĩ.

Không tự ý thay đổi điều trị vì thông tin trên mạng

Đây là hệ quả nghiêm trọng nhất khi tiếp cận sai thông tin sức khỏe. Trong giai đoạn hậu COVID-19, tình trạng mất niềm tin vào hệ thống y tế cùng sự lan truyền thông tin sai lệch là những yếu tố góp phần làm người bệnh không tuân thủ phác đồ đã được chỉ định. Trên thực tế, mọi thay đổi về thuốc, liều lượng hay phác đồ điều trị cần được thảo luận trực tiếp với bác sĩ.

OM’E – chủ động tiếp cận thông tin sức khỏe chính thống

OM’E Việt Nam là nền tảng cung cấp kiến thức cho người có nhu cầu chủ động chăm sóc sức khỏe toàn diện. Toàn bộ nội dung được truyền tải thông qua hình thức E-Learning, thuận tiện học mọi lúc mọi nơi.

Bên cạnh hình thức tương tác tối ưu, toàn bộ nội dung kiến thức của các khóa học trên OM’E đều được hướng dẫn bởi các chuyên gia hàng đầu trong cách lĩnh vực:

Y học cổ truyền: Các phương pháp chăm sóc sức khỏe tự nhiên như xoa bóp, bấm huyệt, thanh lọc và bồi bổ cơ thể nhằm giảm đau nhức, hỗ trợ lưu thông khí huyết và kết hợp thảo dược phù hợp với từng thể trạng để nâng cao sức khỏe toàn diện.
Y học hiện đại: Trang bị kiến thức chăm sóc sức khỏe phù hợp cho từng nhóm đối tượng như trẻ em, phụ nữ và người cao tuổi, đồng thời hướng dẫn cách theo dõi sức khỏe tại nhà, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và thực hiện sơ cứu, xử trí ban đầu đối với một số tình huống sức khỏe thường gặp.
Tâm lý học: Hướng dẫn chăm sóc và đồng hành cùng trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD), trẻ tự kỷ hoặc trẻ biếng ăn; đồng thời trang bị kiến thức nhận biết sớm các dấu hiệu trầm cảm, rối loạn cảm xúc và những vấn đề sức khỏe tinh thần để có biện pháp hỗ trợ hoặc can thiệp phù hợp.

Đọc thêm: LIVESTREAM CHẠM SỐ 20: NHẬN DIỆN TRẺ CHẬM NÓI ĐƠN THUẦN VÀ CÁC GIAO DỤC

Dinh dưỡng: Xây dựng chế độ dinh dưỡng cá thể hóa theo thể trạng và tình trạng bệnh lý, kết hợp theo dõi các chỉ số sức khỏe để điều chỉnh thực đơn phù hợp với từng nhóm đối tượng như trẻ em, phụ nữ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hay nhân viên văn phòng.
Vận động: Thiết kế chương trình tập luyện phù hợp với mục tiêu chăm sóc sức khỏe, cải thiện thể lực hoặc phục hồi chức năng, đồng thời bảo đảm an toàn cho người mắc bệnh lý nền thông qua việc lựa chọn cường độ và hình thức vận động thích hợp.

Có thể thấy, việc tìm kiếm thông tin sức khỏe trở thành nhu cầu tất yếu trong một xã hội có mối quan tâm không nhỏ đối với sức khỏe. Tuy nhiên, thông tin sức khỏe là một con dao hai lưỡi, khi bạn cẩu thả trong việc tìm kiếm, nghiên cứu và tổng hợp thông tin. Ngược lại, nếu bạn bổ sung kiến thức sức khỏe thông qua những thông tin được kiểm chứng hay những nền tảng giáo dục uy tín, có chứng nhận, bạn sẽ có đủ năng lực để tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO VÀ CHĂM SÓC SỨC KHOẺ CHỦ ĐỘNG OME VIỆT NAM

Địa chỉ: Số 116 Trần Vỹ, Phường Phú Diễn, Thành Phố Hà Nội
Hotline: 0966.000.643
Website: ome.edu.vn
Email: [email protected]