Công dụng của huyệt Cách Du trong Y học cổ truyền

Hiểu rõ công dụng của huyệt cách du là chìa khóa vàng trong Y học cổ truyền để trị các bệnh về ‘Huyết’ (máu). Huyệt đạo này nắm giữ vai trò tối quan trọng trong hệ thống kinh lạc. Vậy cụ thể huyệt có tác dụng gì và ứng dụng ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giải mã chi tiết.

1. Huyệt cách du là gì?

Cách du huyệt (Geshu – Bl 17) là huyệt vị thứ 17 vô cùng quan trọng thuộc kinh Bàng quang. Trước khi đi sâu vào phân tích chi tiết công dụng của huyệt cách du, chúng ta cần hiểu rõ ý nghĩa tên gọi đặc biệt của nó. Trong thuật ngữ Đông y, “Cách” dùng để chỉ cơ hoành (hoành cách mô), còn “Du” mang nghĩa là nơi khí lưu chuyển, đưa vào cơ thể.

Do vị trí huyệt cách du nằm tương ứng ngay tại vùng cơ hoành, nên huyệt có chức năng chính là điều khí, hóa ứ và thư giãn vùng ngực. Tuy nhiên, điểm đặc biệt nhất khiến huyệt đạo này trở nên “kinh điển” trong Bát hội huyệt chính là danh xưng “Huyết hội” – nơi hội tụ tinh hoa khí huyết của toàn bộ cơ thể.

Chính vì vậy, khi tìm hiểu huyệt cách du chủ trị những bệnh gì hay thắc mắc huyệt cách du có tác dụng gì, thì câu trả lời cốt lõi luôn là nhóm bệnh lý liên quan đến Máu (như thiếu máu, xuất huyết, huyết hư). Việc nắm vững cơ chế vận hành này là kiến thức nền tảng bắt buộc, cho dù bạn đang được đào tạo trực tiếp tại trường lớp hay tham gia các khóa học y học cổ truyền online chuyên nghiệp.

2. Vị trí huyệt cách du nằm ở đâu?

Để phát huy tối đa công dụng của huyệt cách du trong quá trình trị liệu, việc xác định chính xác tọa độ huyệt vị là yếu tố quan trọng hàng đầu. Vị trí huyệt cách du nằm ở vùng lưng trên, thuộc kinh Bàng quang và đối xứng qua cột sống.

Quy trình xác định cách du huyệt chuẩn xác đơn giản như sau:

1. Tư thế chuẩn: Người bệnh nằm sấp hoặc ngồi thẳng lưng, hơi cúi về phía trước để lộ rõ các gai đốt sống.

2. Xác định mốc: Tìm gai đốt sống lưng thứ 7 (D7).

   • (Mẹo: Kéo đường ngang qua hai đầu dưới xương bả vai, điểm giao với cột sống thường là khe giữa đốt sống D7 và D8).

3. Đo đạc: Từ bờ dưới gai đốt sống lưng 7, đo ngang ra 1,5 thốn (khoảng bằng 2 ngón tay trỏ và giữa khép lại). Đây chính là vị trí huyệt cách du cần tìm.

Lưu ý quan trọng: Huyệt nằm đối xứng hai bên cột sống. Khi ấn vào đúng điểm này sẽ có cảm giác hơi tức nặng. Việc xác định đúng vị trí là điều kiện tiên quyết giúp huyệt cách du chủ trị hiệu quả các chứng bệnh, tránh trường hợp day ấn sai lệch khiến người bệnh thắc mắc huyệt cách du có tác dụng gì mà thực hiện mãi không thấy thuyên giảm.

>>>Bài viết liên quan: 3 công dụng của huyệt trung cực trị bệnh khó nói hiệu quả

3. 3 Công dụng của huyệt cách du nổi bật trong điều trị bệnh

Được mệnh danh là “Huyết hội” – nơi hội tụ tinh hoa của huyết mạch toàn thân, công dụng của huyệt cách du được giới chuyên môn đánh giá cực kỳ cao trong việc điều trị các bệnh lý nội khoa. Trên lâm sàng, các bác sĩ Đông y thường khai thác triệt để 3 nhóm tác dụng “vàng” sau đây:

3.1. Tác dụng bổ huyết, hóa ứ (Quan trọng nhất)

Đây là câu trả lời thỏa đáng nhất cho thắc mắc huyệt cách du có tác dụng gì. Theo lý luận Y học cổ truyền, “khí hành thì huyết hành”, huyệt đạo này có khả năng đặc biệt trong việc thúc đẩy quá trình sinh máu mới và phá tan các cục máu đông (huyết ứ).

Nhờ cơ chế vận hành mạnh mẽ này, huyệt cách du chủ trị vô cùng hiệu quả các chứng thiếu máu mãn tính, giúp cải thiện tình trạng người bệnh xanh xao, mệt mỏi, hay hoa mắt chóng mặt. Đặc biệt đối với phụ nữ, đây là “cứu cánh” cho các vấn đề như kinh nguyệt không đều, bế kinh hoặc đau bụng kinh do huyết ứ trệ.

3.2. Tác dụng thanh nhiệt, lương huyết

Ngoài việc bổ máu, cách du huyệt còn đóng vai trò như một “máy điều hòa” nhiệt độ trong dòng máu. Trong các trường hợp tà nhiệt xâm nhập vào phần huyết (huyết nhiệt) gây ra các triệu chứng cấp tính như chảy máu cam liên tục, ho ra máu hay nôn ra máu, việc tác động đúng kỹ thuật vào huyệt vị này giúp làm mát máu (lương huyết) và cầm máu nhanh chóng.

3.3. Tác dụng thư giãn cơ hoành, lý khí

Xuất phát từ đặc điểm vị trí huyệt cách du nằm tương ứng ngay tại vùng hoành cách mô, huyệt có khả năng giải phóng các cơn co thắt, giúp khí lưu thông thuận lợi giữa thượng tiêu và trung tiêu. Điều này giúp giảm nhanh các triệu chứng khó chịu như nấc cụt dai dẳng, khó thở, chán ăn hoặc cảm giác đầy tức nặng nề vùng ngực sườn.

Việc nắm vững cơ chế bệnh sinh và các tác dụng cốt lõi kể trên là kiến thức nền tảng bắt buộc. Dù bạn là người tự tìm hiểu chăm sóc sức khỏe tại nhà hay đang theo các khóa học xoa bóp bấm huyệt online chuyên nghiệp, việc hiểu sâu về Cách Du sẽ giúp quá trình trị liệu đạt hiệu quả cao nhất.

>>>Khóa học bạn có thể sẽ thích: Tăng tuần hoàn máu não bằng massage bấm huyệt

4. Hướng dẫn cách bấm huyệt cách du đúng cách

Sau khi đã nắm rõ huyệt cách du có tác dụng gì, để biến kiến thức thành kết quả thực tế, bạn cần tuân thủ quy trình tác động huyệt đạo đúng kỹ thuật. Việc thực hiện sai phương pháp không những làm giảm công dụng của huyệt cách du mà còn có thể gây đau nhức cơ.

Dưới đây là 4 bước thực hành chi tiết giúp tối ưu hiệu quả trị liệu tại nhà:

• Bước 1 – Xác định tọa độ: Đầu tiên, bạn cần xác định chính xác vị trí huyệt cách du (như đã hướng dẫn chi tiết ở mục 2). Đây là bước quan trọng nhất, quyết định 50% thành công của liệu trình.

• Bước 2 – Tư thế và kỹ thuật: Người bệnh nên nằm sấp thả lỏng hoặc ngồi cúi nhẹ. Người thực hiện dùng ngón tay cái, dồn lực từ từ vào cách du huyệt, bắt đầu với lực nhẹ rồi tăng dần đến mức chịu đựng được.

• Bước 3 – Thao tác day ấn: Tiến hành day tròn huyệt đạo theo chiều kim đồng hồ. Duy trì liên tục trong khoảng 2-3 phút cho đến khi người bệnh cảm thấy vùng huyệt nóng lên và có cảm giác tức nặng (đắc khí). Đây là dấu hiệu cho thấy huyệt cách du chủ trị đang bắt đầu phát huy tác dụng đả thông kinh lạc.

• Bước 4 – Gia tăng hiệu quả: Để tăng cường lưu thông khí huyết, bạn có thể kết hợp thoa thêm dầu gió, cao sao vàng hoặc tinh dầu ngải cứu. Tính ấm của dầu sẽ dẫn thuốc vào sâu bên trong, đặc biệt hữu ích với người bị đau lưng do nhiễm lạnh.

Lưu ý: Ngoài phương pháp bấm huyệt thủ công, tại các phòng khám chuyên khoa, bác sĩ Đông y thường áp dụng châm cứu, giác hơi hoặc cấy chỉ vào huyệt vị này. Các phương pháp xâm lấn này giúp kích thích mạnh mẽ hơn, tận dụng tối đa công dụng của huyệt cách du trong việc điều trị các bệnh mãn tính nan giải.

>>>Bài viết liên quan: Cách xác định huyệt Thận du và ứng dụng trị liệu trong YHCT

5. Lưu ý an toàn khi tác động lên huyệt

Mặc dù công dụng của huyệt cách du rất tốt, nhưng khi thực hiện cần lưu ý những điều sau để đảm bảo an toàn:

• Không bấm quá mạnh: Vùng lưng gần phổi, việc tác động lực quá mạnh (đặc biệt là châm cứu sâu không đúng kỹ thuật) có thể gây tổn thương. Chỉ nên dùng lực vừa sức chịu đựng.

• Thời điểm thực hiện: Tránh bấm huyệt khi vừa ăn quá no hoặc đang quá đói, hoặc khi cơ thể đang suy kiệt nặng, say rượu.

• Đối tượng thận trọng: Phụ nữ mang thai, người có vết thương hở hoặc viêm nhiễm ngay tại vùng da huyệt đạo không nên tự ý bấm huyệt.

• Kiên trì: Với các bệnh mãn tính như đau lưng hay thiếu máu, cần thực hiện đều đặn hàng ngày kết hợp với chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý.

Kết luận

Hy vọng bài viết đã giúp bạn nắm rõ công dụng của huyệt cách du cũng như cách xác định và ứng dụng huyệt vị này trong đời sống. OME Việt Nam tin rằng việc chăm sóc sức khỏe chủ động bằng Y học cổ truyền chính là chìa khóa vàng để duy trì một cơ thể dẻo dai và khí huyết lưu thông.

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO VÀ CHĂM SÓC SỨC KHOẺ CHỦ ĐỘNG OME VIỆT NAM
Hotline: 0966.000.643
Website: ome.edu.vn
Email: [email protected]
Địa chỉ: Số 116 Trần Vỹ, Phường Phú Diễn, Thành Phố Hà Nội