Rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì? Dấu hiệu và cách can thiệp

Thấu hiểu rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì chính là bước đi đầu tiên giúp cha mẹ cởi bỏ những hoang mang để tìm thấy con đường đồng hành cùng con hiệu quả nhất. Khi mới nhận thấy những khác biệt ở con, nhiều gia đình thường trăn trở không biết bệnh rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì hay thực chất rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em là gì. Đây không phải là một căn bệnh lây nhiễm mà là một hội chứng rối loạn phát triển thần kinh, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ngôn ngữ và tương tác xã hội của rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em.

Tại OME Việt Nam, chúng tôi tin rằng sự can thiệp dựa trên tri thức và tình yêu thương sẽ giúp trẻ vượt qua rào cản để hòa nhập cuộc sống. Để hỗ trợ phụ huynh trang bị kỹ năng chuyên môn ngay tại tổ ấm, các khóa học tâm lý học tại nhà và khóa học giáo dục đặc biệt tại nhà của OME Việt Nam đã được thiết kế bài bản, giúp cha mẹ vững tâm trở thành người thầy đầu tiên và quan trọng nhất của con mình.

I. Rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì?

Hiểu rõ rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì chính là chìa khóa để cha mẹ bước vào thế giới nội tâm của con một cách đúng đắn. Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là một dạng rối loạn phát triển thần kinh phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ngôn ngữ, tương tác xã hội và hành vi. Đây không phải là một khiếm khuyết tạm thời mà là sự khác biệt trong cách não bộ xử lý thông tin, thường bộc lộ rõ nét trong những năm đầu đời của rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em.

Để làm rõ hơn rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em là gì, các chuyên gia nhấn mạnh vào tính chất “phổ” (Spectrum). Thuật ngữ này ám chỉ rằng các triệu chứng ở mỗi trẻ là một dải màu đa dạng, không trẻ nào hoàn toàn giống trẻ nào. Nhiều phụ huynh lo lắng hỏi bệnh rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì, nhưng thực tế đây không phải là bệnh lý cần “chữa khỏi” mà là một hội chứng cần sự hỗ trợ đặc biệt. Cụm từ rối loạn phổ tự kỷ và tự kỷ thường được dùng để chỉ chung nhóm khiếm khuyết về giao tiếp và các hành vi lặp lại đặc trưng.

Về nguồn gốc, các nguyên nhân rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ thường là sự kết hợp giữa yếu tố di truyền (gen) và những tác động từ môi trường trong quá trình mang thai hoặc sinh nở. Việc xác định đúng tình trạng rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ sẽ giúp gia đình có hướng can thiệp phù hợp nhất.

Tại OME Việt Nam, chúng tôi thấu hiểu rằng kiến thức chuẩn xác chính là công cụ giúp cha mẹ xóa bỏ lo âu. Thông qua các khóa học giáo dục đặc biệt tại nhà, phụ huynh sẽ hiểu thấu đáo bản chất rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em là gì, từ đó vững tâm đồng hành cùng con trên chặng đường hòa nhập.

=>>ĐỌC THÊM: Rối Loạn Phổ Tự Kỷ Là Gì? 3 Dấu Hiệu Nhận Biết Sớm

II. Biểu hiện rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ

Việc nhận diện sớm các biểu hiện rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là yếu tố “then chốt” để tận dụng thời điểm vàng trong can thiệp. Mặc dù mỗi trẻ là một cá thể riêng biệt với những đặc điểm khác nhau, nhưng nhìn chung, rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em thường bộc lộ qua ba nhóm khiếm khuyết chính: tương tác xã hội, giao tiếp và các hành vi mang tính lặp lại.

Dưới đây là những dấu hiệu đặc trưng nhất giúp cha mẹ nhận biết tình trạng rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ:

1. Khiếm khuyết trong tương tác xã hội

Đây thường là những dấu hiệu đầu tiên khiến phụ huynh nghi ngờ về rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì. Trẻ thường có xu hướng sống trong thế giới riêng và ít kết nối với người xung quanh:

• Hạn chế giao tiếp bằng mắt: Trẻ thường né tránh hoặc không duy trì ánh nhìn trực diện khi trò chuyện.
• Không phản ứng với tên gọi: Trẻ có vẻ như “không nghe thấy” khi được gọi tên dù thính lực bình thường.
• Thiếu sự chia sẻ cảm xúc: Trẻ ít khi chỉ trỏ vào đồ vật mình thích, không biết khoe đồ chơi hoặc không biết bắt chước các hành động của người lớn.
• Thích chơi một mình: Trẻ thường tách biệt khỏi đám đông và không có nhu cầu kết bạn hoặc chơi cùng các bạn đồng lứa.

2. Khó khăn về ngôn ngữ và giao tiếp

Sự chậm trễ hoặc bất thường trong ngôn ngữ là biểu hiện rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ dễ nhận thấy nhất:

• Chậm nói hoặc không nói: Nhiều trẻ đến 2 tuổi vẫn chưa nói được từ đơn hoặc 3 tuổi chưa có từ đôi.
• Phát âm vô nghĩa hoặc nhại lời: Trẻ có thể lặp lại y hệt những câu nói từ tivi hoặc người khác mà không hiểu nghĩa.
• Gặp khó khăn trong việc bắt đầu hoặc duy trì hội thoại: Trẻ không biết cách đặt câu hỏi hoặc trả lời vào đúng trọng tâm câu chuyện.
• Giọng nói bất thường: Âm điệu của trẻ có thể quá trầm, quá cao hoặc giống như đang hát hoặc nói giọng người nước ngoài.

=>>BÀI VIẾT cho bạn: Cha Mẹ Nên Làm Gì Khi Trẻ Mắc Chứng Rối Loạn Phổ Tự Kỷ?

3. Các hành vi lặp lại và sở thích hạn hẹp

Các hành vi rập khuôn là một phần không thể thiếu khi mô tả về rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em:

• Hành động lặp đi lặp lại: Xoay tròn người, vẫy tay (hand flapping), đi nhón chân hoặc đu đưa cơ thể liên tục.
• Gắn bó quá mức với thói quen: Trẻ có thể trở nên cực kỳ hoảng loạn nếu lịch trình hằng ngày bị thay đổi (ví dụ: đi học bằng một con đường khác).
• Sở thích kỳ lạ: Thay vì chơi đồ chơi đúng cách, trẻ có thể chỉ thích xoay bánh xe ô tô, xếp đồ vật thành hàng dài hoặc chỉ thích các chi tiết rất nhỏ.
• Nhạy cảm với các giác quan: Trẻ có thể sợ hãi những tiếng động thông thường (tiếng máy sấy, tiếng máy hút bụi) hoặc cực kỳ nhạy cảm với ánh sáng, mùi vị và chất liệu quần áo.

4. Nhận biết dấu hiệu theo từng giai đoạn phát triển

Để hiểu rõ hơn rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ biểu hiện như thế nào theo thời gian, cha mẹ cần chú ý các mốc sau:

• Trước 12 tháng: Không bập bẹ, không biết vẫy tay chào, không phản ứng khi gọi tên.
• 18 tháng: Không có từ đơn, không biết bắt chước hành động của người lớn.
• 24 tháng: Không nói được câu có 2 từ rõ ràng, thường xuyên có các hành vi lặp lại kỳ lạ.

Tại OME Việt Nam, chúng tôi thấu hiểu rằng khi nhìn thấy những biểu hiện rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ, cha mẹ thường rơi vào trạng thái phủ nhận hoặc lo sợ tột độ. Tuy nhiên, việc trang bị kiến thức chuẩn xác sẽ giúp bạn bình tĩnh hơn để giúp đỡ con.

Nếu bạn đang lúng túng trong việc phân loại các hành vi của trẻ, hãy tham gia các khóa học tâm lý học tại nhà của chúng tôi. Tại đây, các chuyên gia giáo dục đặc biệt sẽ hướng dẫn bạn cách quan sát, ghi chép và đánh giá hành vi của con một cách khoa học nhất. Việc hiểu thấu đáo rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì thông qua các bài giảng chuyên sâu sẽ là nền tảng vững chắc để bạn bước tiếp sang giai đoạn can thiệp và hỗ trợ trẻ hòa nhập.

=>>XEM NGAY: Khóa học Chăm sóc trẻ rối loạn phổ tự kỷ trong gia đình

III. Cách điều trị trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ

Sau khi đã nhận diện được các biểu hiện rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ, câu hỏi lớn nhất của mọi gia đình chính là: “Trẻ rối loạn phổ tự kỷ có chữa được không?“. Dưới góc độ khoa học, vì đây là một hội chứng rối loạn phát triển thần kinh chứ không phải bệnh lý truyền nhiễm, nên mục tiêu cốt lõi của cách điều trị trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ không phải là khiến trẻ trở nên “bình thường” hoàn toàn, mà là hỗ trợ trẻ phát triển kỹ năng, giảm bớt các hành vi tiêu cực và tối ưu hóa khả năng hòa nhập.

Dưới đây là các hướng can thiệp hiệu quả nhất hiện nay đang được các chuyên gia khuyên dùng:

• Can thiệp hành vi và giáo dục đặc biệt: Đây là phương pháp nền tảng cho rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ. Các kỹ thuật như ABA (Phân tích hành vi ứng dụng) giúp trẻ học các kỹ năng mới bằng cách chia nhỏ nhiệm vụ và khuyến khích bằng phần thưởng. Điều này giúp trẻ hình thành thói quen tích cực và giảm thiểu các hành vi gây hại cho bản thân.
• Trị liệu ngôn ngữ và giao tiếp: Tập trung vào việc cải thiện khả năng phát âm, dùng tranh ảnh (PECS) để diễn đạt nhu cầu và dạy trẻ cách hiểu các quy tắc hội thoại cơ bản. Phương pháp này giải quyết trực tiếp một trong những khó khăn lớn nhất của rối loạn phổ tự kỷ và tự kỷ.
• Hoạt động trị liệu và điều hòa giác quan: Giúp trẻ làm quen với các kích thích từ môi trường, giảm bớt sự nhạy cảm quá mức với âm thanh hay ánh sáng, đồng thời rèn luyện kỹ năng tự phục vụ như ăn uống, mặc quần áo.
• Vai trò của gia đình trong điều trị: Ngôi nhà chính là “phòng trị liệu” tuyệt vời nhất. Khi cha mẹ hiểu rõ rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì, họ sẽ biết cách tạo ra một môi trường ít áp lực, giúp con cảm thấy an toàn để bộc lộ năng lực. Sự kiên trì của người thân chính là chìa khóa để thay đổi tương lai của rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em.

Thấu hiểu những khó khăn và áp lực mà các gia đình đang gánh vác, OME Việt Nam đã phát triển các chương trình hỗ trợ chuyên sâu giúp cha mẹ có thể can thiệp cho con ngay tại nhà. Thay vì hoang mang tìm kiếm cách điều trị trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ từ những nguồn không chính thống, bạn có thể tham khảo khóa học rối loạn phổ tự kỷ của chúng tôi.

Kết hợp cùng kiến thức từ khóa học tâm lý học tại nhà, OME Việt Nam sẽ giúp bạn chuẩn hóa kỹ thuật dạy con, từ cách chơi cùng trẻ đến cách xử lý các cơn hoảng loạn, giúp hành trình đồng hành cùng con trở nên khoa học và tràn đầy hy vọng hơn.

Thấu hiểu rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì không chỉ giúp cha mẹ xóa tan những hoang mang ban đầu mà còn là chìa khóa mở ra cánh cửa giao tiếp với con. Dù hành trình phía trước đòi hỏi sự kiên trì, nhưng với sự can thiệp đúng đắn và tình yêu thương, mọi trẻ em đều có cơ hội để phát triển và hòa nhập cộng đồng.

Thay vì lo lắng về những khác biệt, việc trang bị kiến thức chuẩn xác sẽ giúp bạn vững tâm hơn trên con đường đồng hành cùng trẻ. OME Việt Nam luôn sẵn sàng hỗ trợ các gia đình thông qua các khóa học giáo dục đặc biệt tại nhà và các chương trình tâm lý chuyên sâu. Hãy để OME cùng bạn biến những hiểu biết khoa học thành hành động thực tế, giúp con yêu tiến bộ vững chắc mỗi ngày ngay tại tổ ấm của mình.

Liên hệ ngay với OME Việt Nam để được tư vấn lộ trình học phù hợp nhất!

Mọi thông tin chi tiết về các khóa học quý anh chị học viên có thể liên hệ theo thông tin dưới đây

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO VÀ CHĂM SÓC SỨC KHOẺ CHỦ ĐỘNG OME VIỆT NAM

Hotline: 0966.000.643

Website: ome.edu.vn

Email: [email protected]

Địa chỉ: Số 116 Trần Vỹ, Phường Phú Diễn, Thành phố Hà Nội